Rys historyczny ochrony przeciwpożarowej
w Świętochłowicach

Straże pożarne z terenu świętochłowickiego do roku 1870 wchodziły w skład XI Okręgu Chropaczowskiego Związku Sikawkowego. Po reorganizacji tego związku nie utworzono samodzielnego okręgu sikawkowego ponieważ dwór Świętochłowice posiadaną sikawkę (tj. pompę) wykorzystywał tylko na własnym obszarze. Pożary w Świętochłowicach były gaszone przez Związek Sikawkowy Hajduki Wielkie. Sikawkę zakupioną w 1875 roku ulokowano u mosiężnika Martina w Hajdukach Górnych. Mieszkańcom nałożono obowiązek stawiania się w razie potrzeby do gaszenia ognia.
Ochotnicze straże pożarne powstawały kolejno: w 1866 roku w Lipinach, w 1895 roku w Chropaczowie, w 1904 roku w iętochłowicach.


W 1928 roku w powiecie świętochłowickim działała już jedna straż zawodowa, trzy straże hutnicze, trzy straże kopalniane oraz piętnaście ochotniczych straży pożarnych.
W latach okupacji hitlerowskiej zmuszano strażaków do służby pod niemieckim kierownictwem a straże ochotnicze były jednostkami pomocniczymi.
Po wyzwoleniu najbardziej dotkliwy był brak sprzętu do gaszenia pożarów. Niedostateczne też było umundurowanie strażaków.


Powojenny rozwój kraju wymagał usprawnienia organizacji ochrony przeciwpożarowej. W listopadzie 1945 roku wraz ze Związkiem Straży Pożarnych RP działało w kraju dziewięć centralnych ośrodków dyspozycyjnych. Ramy działalności związku były zawężone i jako stowarzyszenie wyższej użyteczności nie mógł objąć całokształtu zagadnień związanych z zabezpieczeniem przed pożarami. Toteż rozwiązano go rozporządzeniem Rady Ministrów z listopada 1949 roku. W jego miejsce, ustawą z dnia 4 lutego 1950 roku o ochronie przeciwpożarowej, utworzono komendę główną straży pożarnych podległą bezpośrednio Ministrowi Administracji Publicznej i obejmującą zasięgiem swego działania obszar całego kraju. Utworzono komendy wojewódzkie straży pożarnych podległe komendzie głównej straży pożarnych. Natomiast komendom wojewódzkim straży pożarnych podlegały powiatowe komendy straży pożarnych podporządkowane prezydiom rad narodowych.


W Świętochłowicach rozpoczęła działalność Miejska Komenda Straży Pożarnych. Jej siedzibą było biuro w budynku Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Komendzie podlegały wszystkie straże z obszaru działania, w tym zakładowe zawodowe  i ochotnicze. Wraz z utworzeniem w 1952 roku Korpusu Technicznego Pożarnictwa świętochłowiccy strażacy stali się jego członkami. W 1963 roku obsadę kierowniczą w komendzie stanowił st.asp. Józef Poremski – komendant miejski i st. asp. Gerard Sośnica. Pogotowie zawodowe przy ochotniczej straży pożarnej stanowili starszy strażak Franciszek Długosz i strażak Antoni Pyjas. Strażnica znajdowała się przy ul. Armii Czerwonej 15 (obecnie Katowicka 15) i tam też były zlokalizowane garaże samochodowe.


Od grudnia 1974 roku zasady służby, prawa i obowiązki funkcjonariuszy oraz zasady odpowiedzialności służbowej regulował dekret o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa. Kolejne zmiany organizacyjne były wynikiem uchwalenia przez Sejm w czerwcu 1975 roku nowej ustawy o ochronie przeciwpożarowej, która zadania z dziedziny ochrony przeciwpożarowej dotyczące zakładów i obiektów gospodarki uspołecznionej przekazała komendom rejonowym straży pożarnych. Sieć komend rejonowych straży pożarnych w styczniu 1976 roku ustalił Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska.


Tak więc, w miejsce Miejskiej Komendy Straży Pożarnych w Świętochłowicach została utworzona Komenda Rejonowa Straży Pożarnych wraz z Zawodową Strażą Pożarną. Siedzibą był wspomniany już budynek przy ul. Armii Czerwonej 15. Komenda posiadała na wyposażeniu średni samochód gaśniczy Star GBA 2,5/16, ciężki samochód gaśniczy Jelcz GCBA 6/32, lekki samochód gaśniczy Żuk, samochód operacyjny Fiat 126p, samochód gospodarczy Nysa oraz trzy motopompy Polonia M 8/8. Prawidłowe funkcjonowanie komendy utrudniała znaczna płynność kadr. Niskie płace odstraszały młodych mężczyzn, którzy bez problemów znajdowali zatrudnienie w przemyśle. Dla przyjezdnych oraz absolwentów szkół pożarniczych brakowało mieszkań służbowych. Braki szeregowych strażaków były uzupełniane poborowymi do służby wojskowej. Komenda Rejonowa Straży Pożarnych uległa  likwidacji w 1980 roku a oddział Zawodowej Straży Pożarnej z dniem 31 grudnia 1982 roku. Komendantami straży pożarnej w Świętochłowicach byli: plut. Piotr Gawroński, ppor. Leon Poniedziałek, ppor. Konrad Nocoń, ppor. Zdzisław Taraśkiewicz, ppor. Gerard Sośnica, kpt. Emil Kowalski, por. Józef Poremski, kpt. Henryk Przybylok.

Załoga Komendy Rejonowej i Zawodowej Straży Pożarnej została wchłonięta przede wszystkim przez Komendę Rejonową Straży Pożarnych w Chorzowie oraz Komendę Rejonową Straży Pożarnych w Rudzie Śląskiej. Obsługę terenu miasta pod względem operacyjnym i prewencyjnym przejęła Komenda Rejonowa Straży Pożarnych w Chorzowie, która pełniła rolę wiodącą w nowo utworzonym okręgu operacyjnym (okręg obejmował granice administracyjne miast: Chorzowa, Rudy Śląskiej, Siemianowic Śląskich i Świętochłowic). W Hucie Florian służbę pełnili strażacy Zakładowej Obowiązkowej Straży Pożarnej stanowiący obsadę wozu bojowego GBA 2,5/16, natomiast w Zakładach Urządzeń Technicznych Zgoda strażacy Zakładowej Ochotniczej Straży Pożarnej, która posiadała dwa wozy bojowe GBAM. Ponadto w mieście przy ul. Armii Czerwonej 15 funkcjonowała Ochotnicza Straż Pożarna Świętochłowice posiadająca przez kilka lat na wyposażeniu samochód gaśniczy GBA 2,5/16 oraz motopompy Polonia.
Przemiany polityczne na przełomie lat 80. i 90. nie pozostawały bez wpływu na funkcjonowanie ochrony przeciwpożarowej w kraju. Zasadnicze zmiany nastąpiły wraz z przyjęciem przez Sejm 24 sierpnia 1991 roku ustawy o ochronie przeciwpożarowej i ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Pierwsza z nich określała organizację ochrony przeciwpożarowej, zasady zapobiegania pożarowi, klęsce żywiołowej i innemu miejscowemu zagrożeniu, podstawy prawne działań ratowniczych, uprawnienia strażaków i zasady finansowania ochrony przeciwpożarowej. Druga ustawa z dniem 1 stycznia 1992 roku powołała do życia formację Państwowej Straży Pożarnej przeznaczoną do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami, rozpoznawania zagrożeń, organizowania i prowadzenia akcji ratowniczych oraz nadzoru nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych. W wyniku nowych uregulowań z dniem 1 czerwca 1994 roku utworzono Jednostkę Ratowniczo – Gaśniczą w Chorzowie Batorym (na bazie Zakładowej Zawodowej Straży Pożarnej Huty Batory), której rejon operacyjnego działania obejmował część obszaru administracyjnego miasta Świętochłowice.


W ostatnich miesiącach 1998 roku, w związku z planowaną reformą administracji publicznej Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach we współpracy z władzami samorządowymi Gminy Świętochłowice podjęła działania w celu utworzenia z dniem 1 stycznia 1999 roku Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Świętochłowicach. Przyjęto wówczas, że komenda zostanie utworzona na bazie Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w Chorzowie Batorym przy ul. Racjonalizatorów 10. Do czasu wybudowania strażnicy w mieście Świętochłowice na siedzibę KM PSP Świętochłowice wyznaczono pomieszczenia w budynku administracyjnym byłej kopalni „Polska” przy ul. Wojska Polskiego 16 w Świętochłowicach, natomiast Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza pozostała czasowo w Chorzowie Batorym przy ul. Racjonalizatorów 10.


W listopadzie 1998 roku Komendant Wojewódzki PSP w Katowicach poinformował Prezydenta Miasta Świętochłowice, iż pełnienie obowiązków Komendanta Miejskiego PSP w Świętochłowicach zamierza powierzyć mł. kpt. inż. Mirosławowi Kwiatkowskiemu, którego jednym z pierwszych zadań było zorganizowanie Komendy.


W grudniu 1998 roku został zatwierdzony przez Komendanta Wojewódzkiego PSP w Katowicach Tymczasowy Regulamin Organizacyjny Komendy Miejskiej PSP w Świętochłowicach.

 

LICZNIK ODWIEDZIN

147601
Naszą witrynę przegląda teraz 24 gości